Żółw w domu: wodny czy lądowy, terrarium i karmienie

29 października 2019, 5 min czytaniaZaktualizowano: 14 października 2026

Żółw wodny potrzebuje akwaterrarium z filtrem, grzałką i suchą wyspą, a żółw lądowy suchego terrarium i wybiegu. Oba wymagają lampy grzewczej i światła UVB. Według RSPCA żółw ozdobny żyje w niewoli 30–40 lat, a żółwie lądowe z rodzaju Testudo mogą dożyć 50–100 lat. Żółwia czerwonolicego nie kupuj: to gatunek inwazyjny objęty zakazami.

Żółw wodny czy lądowy: czym się różnią?

Żółw wodny, ściślej wodno-lądowy, pływa w wodzie i wychodzi na ląd, żeby się wygrzać. Potrzebuje akwaterrarium z filtrem, grzałką i suchą wyspą. Żółw lądowy żyje w suchym terrarium i na wybiegu. Oba są zmiennocieplne: ogrzewają się i chłodzą dzięki otoczeniu. Dlatego w zbiorniku potrzebna jest strefa ciepła pod lampą i strefa chłodna.

Tabela zestawia zalecenia brytyjskiej organizacji RSPCA. Kolumna „żółw wodny” opisuje żółwia ozdobnego (Trachemys scripta). Kolumna „żółw lądowy” opisuje cztery gatunki z rodzaju Testudo, w tym żółwia greckiego i żółwia stepowego.

Cecha	Żółw wodny	Żółw lądowy
Zbiornik	80 litrów wody na każde 5 cm długości pancerza, do tego sucha wyspa	pomieszczenie co najmniej 180 × 120 cm na jednego żółwia i wybieg zewnętrzny 10 m²
Temperatura	woda około 25°C dla młodych i 22°C dla dorosłych, wyspa pod lampą 30–35°C	20–25°C w dzień i 15°C w nocy, miejsce pod lampą 35°C
Światło UVB	lampa UVB 7–12 procent nad dwiema trzecimi zbiornika, 12 godzin światła na dobę	lampa UVB bliżej niż 30 cm od żółwia, 12 godzin światła zimą, 13 wiosną i jesienią, 14 latem
Dieta	suchy pokarm dla żółwi wodnych, rozmrożone ryby słodkowodne, rośliny wodne i bezkręgowce, co dwa dni	rośliny, kwiaty i warzywa, młode codziennie, dorosłe co drugi dzień
Długość życia	30–40 lat w niewoli	nawet 50–100 lat

W handlu są też inne gatunki, na przykład żółw lamparci i żółw chiński. Ich wymagania mogą odbiegać od wartości z tabeli, więc przed zakupem sprawdź je dla konkretnego gatunku.

Jak urządzić akwaterrarium dla żółwia wodnego?

Nalej tyle wody, żeby żółw pływał, nie dotykając dna ani ścian i nie wystając ponad powierzchnię. Samica żółwia ozdobnego dorasta do 25 cm, więc według przelicznika RSPCA potrzebuje 400 litrów.

Ustaw suchą wyspę pod lampą grzewczą i rampę, po której żółw wyjdzie z wody.
Podłącz lampę grzewczą do termostatu. Lampy i grzałkę osłoń, żeby żółw się nie oparzył.
Zamontuj wydajny filtr i co tydzień wymieniaj 20 procent wody. Do świeżej wody dodaj preparat usuwający chlor.
Kontroluj testami poziom amoniaku i azotynów. Najczęstszą przyczyną złej jakości wody jest przekarmianie.
Przykryj zbiornik siatką, a nie szczelną pokrywą. Dobra wentylacja zmniejsza ryzyko chorób.

Uruchom zbiornik dwa tygodnie przed przyniesieniem żółwia.

Jak urządzić terrarium dla żółwia lądowego?

Żółw lądowy nie jest łatwiejszy w utrzymaniu niż wodny. RSPCA podaje, że większość żółwi lądowych trzymanych w domach umiera przedwcześnie. Wiele choruje przez dietę ubogą w wapń i witaminę D3, inne giną przez błędy przy zimowaniu.

Żółw potrzebuje pomieszczenia wewnętrznego i wybiegu na zewnątrz, latem najlepiej ze swobodnym przejściem między nimi. Na podłoże nadaje się ziemia kompostowa zmieszana z miękkim piaskiem, w warstwie co najmniej 5 cm. Nie nadają się: żwir, trociny, granulat z lucerny, piasek wapienny i żwirek dla kotów.

Ułóż duże kamienie do wspinania i ukrycia się.
Przygotuj głęboką warstwę liści albo rozdrobnionego papieru, w której żółw się zakopie.
Wybieg ogrodź barierą o wysokości co najmniej 45 cm, wkopaną na 15 cm.
Zapewnij cień krzewów i wodoodporne schronienie w nasłonecznionym miejscu.
Nie stosuj na wybiegu środków ochrony roślin.

Te gatunki żyją samotnie i bronią terytorium, więc najlepiej trzymać je pojedynczo. Jeśli twój gatunek zimuje w naturze, przed zimowaniem zasięgnij rady doświadczonego hodowcy. Poproś też weterynarza, żeby ocenił zdrowie i masę ciała żółwia.

Czym karmić żółwia?

Żółw lądowy

Dieta żółwia lądowego zawiera mało tłuszczu i białka, a dużo błonnika, witamin i minerałów. Podawaj umyte rośliny: mniszek lekarski, gwiazdnicę, koniczynę, babkę, jasnotę białą i mlecz.

Nie podawaj fasolki szparagowej ani grochu: mają za dużo białka. Nadmiar białka w diecie może prowadzić do kamieni w pęcherzu.
Unikaj kapusty, brokułów i szpinaku: zawierają dużo kwasu szczawiowego.
Sałata się nie nadaje: ma dużo wody i mało wartości odżywczych.

Codziennie posyp pokarm startą sepią (kością mątwy) i preparatem witaminowo-mineralnym. Postaw płytką miskę z czystą wodą do picia i kąpieli.

Żółw wodny

Podawaj dobrej jakości suchy pokarm dla żółwi wodnych razem z rybami słodkowodnymi. Rybę całkowicie rozmroź i ogrzej do temperatury pokojowej. Dietę uzupełnij bezpiecznymi roślinami wodnymi i żywymi bezkręgowcami: krewetkami słodkowodnymi, larwami ochotki i szarańczą.

Karm co dwa dni i dawaj tyle, ile żółw zje w pięć minut. Resztki wyłów siatką, bo gnijący pokarm psuje wodę. Wapnia dostarczy sepia w kawałkach do obgryzania. Suchy pokarm, sepię i preparaty witaminowe kupisz w sklepach zoologicznych.

Po czym poznać, że żółw choruje?

Zdrowy żółw ma twardy, równy pancerz i jasne, błyszczące oczy, a oddycha bez wysiłku. Weterynarza zajmującego się gadami znajdź, zanim żółw trafi do domu. Idź do niego, gdy zauważysz:

miękki albo nierówny pancerz, obrzęk wokół pyska lub oczu: to objawy metabolicznej choroby kości, najczęściej z braku światła UVB;
świszczący oddech, wydzielinę z nosa albo śluz wokół pyska: to objawy choroby układu oddechowego;
chore oczy u żółwia wodnego: przyczyną bywa zła jakość wody albo niedobór witaminy A;
brak apetytu: może wskazywać na pasożyty wewnętrzne.

Gady mogą przenosić salmonellę. Myj ręce przed kontaktem z żółwiem i jego sprzętem oraz po nim.

Których żółwi dotyczą przepisy o gatunkach inwazyjnych?

Żółw ozdobny, czyli między innymi żółw czerwonolicy i żółw żółtobrzuchy, jest na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii. Żółw jaszczurowaty, żółw malowany i żółw ostrogrzbiety są na liście gatunków stwarzających zagrożenie dla Polski. Obie listy określa rozporządzenie Rady Ministrów z 9 grudnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2649).

Nie kupuj tych gatunków. Według komunikatu Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ) z 1 marca 2022 r. zezwolenie na dalsze trzymanie mógł dostać tylko właściciel, który miał zwierzę przed wpisaniem gatunku na listę. Wniosek należało złożyć do 18 czerwca 2022 r. Za naruszenie przepisów grozi administracyjna kara pieniężna do 1 000 000 zł, a właścicielowi zwierzęcia domowego także areszt albo grzywna.

Jeśli masz takiego żółwia, trzymaj go tak, żeby nie uciekł i się nie rozmnażał. GDOŚ wskazuje, że zwierzę można przekazać podmiotowi z zezwoleniem albo do azylu dla zwierząt. Zezwolenia dla gatunków z listy unijnej wydaje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Najczęstsze pytania

Żółw wodny czy lądowy: którego łatwiej utrzymać w domu?

Żaden nie jest łatwy. Oba potrzebują lampy grzewczej i światła UVB. Żółw wodny wymaga dodatkowo dużego zbiornika z filtrem i cotygodniowej wymiany wody, a żółw lądowy pomieszczenia co najmniej 180 × 120 cm i wybiegu na zewnątrz.

Ile lat żyje żółw w domu?

Według RSPCA żółw ozdobny żyje w niewoli 30–40 lat. Żółwie lądowe z rodzaju Testudo mogą dożyć 50–100 lat, więc mogą przeżyć opiekuna.

Czy żółw lądowy może jeść sałatę?

Sałata się nie nadaje, bo ma dużo wody i mało wartości odżywczych. Lepsze są mniszek lekarski, koniczyna, babka i gwiazdnica.

Czy można kupić żółwia czerwonolicego?

Nie kupuj go. Żółw czerwonolicy to podgatunek żółwia ozdobnego, który jest na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii. Za naruszenie przepisów grozi kara pieniężna do 1 000 000 zł.

Czy żółw może przenosić salmonellę?

Tak, gady mogą przenosić salmonellę. Myj ręce przed kontaktem z żółwiem i jego sprzętem oraz po nim.

Źródła

How to care for a terrapin, RSPCA
Handle with care: Spur-thighed, Hermann's, marginated and Horsfield's tortoises (PDF), RSPCA
Uwaga! Ważne informacje ws. inwazyjnych gatunków obcych. Grożą wysokie kary, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii i listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski (Dz.U. 2022 poz. 2649), Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (ELI, Kancelaria Sejmu)