Dogoterapia - na czym polega i czy warto ją stosować?

O tym, że pies jest najlepszym przyjacielem człowieka wiedzą prawie wszyscy. Jednak nie wszyscy zdają sobie sprawę, że psy są także doskonałymi terapeutami w pracy z ludźmi. Zajęcia z nimi są jedną z metod terapii skierowanej do dzieci niepełnosprawnych ruchowo, umysłowo bądź emocjonalnie. Prowadzone przy ich udziale terapie uzyskują lepszą skuteczność w zakresie rehabilitacji. Obecność czworonoga wzmacnia działanie terapeutyczne, a on sam jest elementem procesu leczenia, którego celem jest poprawa pod względem fizycznym, społecznym, emocjonalnym oraz poznawczym funkcjonowania pacjenta. Najważniejsze, że metoda ta jest skuteczna zarówno w stosunku do dzieci jak i dorosłych.

Terapia z udziałem psa nazywana jest dogoterapią lub kynoterapią

Pies zaspokaja naturalną potrzebę bliskości, skutecznie łagodzi poczucie odrzucenia, samotności oraz lęku. Kocha bezwarunkowo, niczego nie oczekując w zamian i nie ocenia. Dotyk jego sierści jest kojarzony z poczuciem bezpieczeństwem oraz pozytywnymi wspomnieniami z okresu dzieciństwa. To uczucie świetnie wpływa na mięśnie, jednocześnie wprowadzając pacjentów w stan zrelaksowania.

Pierwsze, znane opracowania naukowe na temat pozytywnych efektów terapii z udziałem zwierząt pojawiły się w XVIII wieku. Pewien amerykański lekarz - Boris Levinson na podstawie własnych obserwacji ocenił, że opieka nad posiadanym w dzieciństwie zwierzęciem, z dużym prawdopodobieństwem może wykształcić podwyższoną wrażliwość na uczucia oraz postawy i zachowania innych ludzi, a także pozytywnie wpływać na rozwój określonych emocji w sytuacjach kryzysowych. W Polsce terapia wykorzystująca psich terapeutów stosowana jest od ponad 30 lat. W 2004 roku powstał Polski Związek Dogoterapii. A jak poważnie jest traktowana ta problematyka wskazuje nawet fakt, że 15 czerwca  obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Dogoterapii.

Dzięki pracy Polskiego Towarzystwa Kynoterapeutycznego uporządkowano i wprowadzono standaryzację, jednocześnie określając wymogi i zasady kynoterapii, wymaganej dokumentacji oraz systemu egzaminowania psów terapeutycznych. Terapię przeprowadzają najczęściej osoby z wykształceniem pedagogicznym, jak też fundacje o różniących się od siebie wymaganiach oraz procedurach pracy z użyciem psów terapeutów.

Ze względu na cechy i różniące się charaktery psów, określone zostały wymogi i pewne ograniczenia w zakresie ich udziału w prowadzeniu zajęć. Dogoterapeutami generalnie mogą zostać psy rasowe, o wysokim prawdopodobieństwie posiadania cech wymaganych do uczestnictwa w prowadzenia zajęć terapeutycznych. Określono, że psi kandydat musi być otwarty na kontakty z ludźmi, w dużym stopniu przewidywalny oraz wykazywać się wysokim stopniem posłuszeństwa.

Uznano, że na terapeutów absolutnie nie nadają się psy, od których pierwotnie wymagano wysokiego poziomu agresji, a do takich ras należą: psy bojowe, obronne i stróżujące.

Zdobyte doświadczenia podkreślają wysoki poziom cech nadających się przy terapii u psów ras: golden retriever, labrador retriever i cavalier king charles spaniel. Te rasy wykazują naturalną chęć współpracy. Dodatkowo posiadają łatwość nauki, są inteligentne, łagodne, a w dodatku wzbudzają zaufanie.  

Dogoterapia stosowana jest m. in. do terapii osób z autyzmem, zespołem Downa i niepełnosprawnością intelektualną oraz dla osób starszych.

Dogoterapia została podzielona na 3 różniące się od siebie typy zajęć:

Spotkanie z psem (SP) - mające na celu zbudowanie pozytywnych relacji między uczestnikami a psem, dostarczenie pozytywnego ładunku emocjonalnego, satysfakcji z kontaktu z psem, przełamanie lęku w kontaktach z otoczeniem, stymulację rozwoju zmysłów i postrzegania

Edukacja z psem (EP) - celem jest usprawnienie sfery intelektualnej i poznawczej dziecka, do czego niezbędna jest wiedza i umiejętności osób prowadzących zajęcia - wykraczająca poza zakres SP. Tego typu zajęcia prowadzone są często w przedszkolach i szkołach. Edukacja z psem pomaga też dzieciom o obniżonym poziomie uwagi lub ich braku chęci do przebywania w szkole i przyswajania wiedzy. 

Terapia z psem (TP) – przygotowany zespół ćwiczeń nastawiony na konkretny cel rehabilitacyjny. Podstawowym elementem jest nawiązanie psychicznej więzi z psem. Efektem jest przyspieszone leczenie lub łatwiejsze przejście choroby.

Zajęcia z dogoterapią pozwalają na przerwanie bariery nieśmiałości i przekierowanie uwagi na psa. U dzieci, które cierpią na stany lękowe - psy dają poczucie bezpieczeństwa.

Placówki zajmujące się dogoterapią prowadzą również indywidualne bądź grupowe zajęcia dla dzieci, które panicznie boją się psów – mając przed nimi nieuzasadniony lęk.

W prowadzonej terapii podczas zajęć, w trakcie których dzieci czeszą bądź głaszczą psa wykonują ruchy, które pomagają np. w usprawnianiu ręki. Większość zajęć może być prowadzona indywidualnie lub grupowo, z tym, że grupa nie powinna przekraczać 4-5 osób. Zależnie od charakteru i potrzeb zajęcia odbywają się w przygotowanych ośrodkach, ale i równie często, to psy przyjeżdżają na terapie do szkół, szpitali oraz ośrodków specjalnych.

Przeprowadzone terapie poprawiają możliwości edukacyjne, motywacyjne oraz rekreacyjne, a ich efektem jest pozytywny wpływ na jakość życia pacjentów.